Tadeusz Sołtyk

| 17/11/2003 | 0 Komentarzy

Autor: Stefan Ekner

Dla wszystkich, którzy interesują się lotnictwem, nazwisko tego konstruktora natychmiast kojarzy się z odrzutowym samolotem szkolnym Iskra. Rzeczywiście, samoloty to największa pasja profesora Sołtyka.

Rok 1936 - ośrodek przygotowań przedolimpijskich w Pucku

Rok 1936 - ośrodek przygotowań przedolimpijskich w Pucku

Urodzony w roku 1909. W latach dwudziestych każde wakacje spędza w Pucku, później w Jastarni. Tu zaczyna swoją przygodę z żeglarstwem. Początkowo studiuje na wydziale elektrycznym Politechniki Warszawskiej, w kilka miesięcy później przenosi się na mechaniczny. W piwnicach gmachu Nowej Kreślarni przy ulicy Koszykowej powstają wówczas pierwsze samoloty budowane m.in. przez Rogalskiego, Wigurę i Drzewieckiego. Jako student pomaga w organizowaniu II Zlotu Awionetek. Lotnictwo ogniskuje uwagę Sołtyka.

Pod koniec lat 20. Sołtyk kupuje niedokończony kadłub jachtu żaglowego klasy C (25 m2 żagla). Projektuje takielunek i, jak sam mówi “wszystko co było potrzebne”. Tak powstaje KUMKA (1929). W roku 1934 Tadeusz Sołtyk kończy studia i rok później rozpoczyna pracę w Państwowych Zakładach Lotniczych w Warszawie. Uczestniczy w ulepszaniu samolotu PZL 23 Karaś (lekki samolot rozpoznawczo-bombowy uczestniczący w Kampanii Wrześniowej). Zostaje zastępcą konstruktora w zespole projektującym samolot wsparcia pola walki, PZL Sum (do chwili zbombardowania zakładów PZL na Okęciu w 1939 roku powstał prototyp i uruchomiono produkcję pierwszej serii).

Powstają kolejne jednostki pływające z napędem żaglowym – KUMKA II (1935), KUMKA III (1936). W roku 1936 Tadeusz Sołtyk kieruje ośrodkiem przygotowania przedolimpijskiego w Pucku. W latach 36-37 powstają dwa bojery zaprojektowane przez Sołtyka – jeden

W latach 36-37 powstają dwa bojery...

W latach 36-37 powstają dwa bojery...

w stylu niemieckim z płozą sterowniczą z tyłu (jak ocenia swe dzieło konstruktor – “bardzo niestateczny kierunkowo”) i drugi, wzorowany na konstrukcjach amerykańskich sterowany płozą z przodu (“był stateczny i spokojny w biegu”). W roku 1937 projektuje stalową KUMKĘ IV – jest to prawdopodobnie pierwszy spawany kadłub jednostki pływającej na świecie. Rok 1938 – powstają szkice jachtu TRANSATLANTYK, projektowanego dla harcerzy planujących daleką wyprawę.

Po zakończeniu działań wojennych Sołtyk zostaje głównym konstruktorem w Lotniczych Warsztatach Doświadczalnych w Łodzi. Tu w listopadzie 1945 roku zostaje oblatany pierwszy powojenny samolot – LWD Szpak. Potem powstają kolejne samoloty, produkowane w dłuższych lub krótszych seriach: Żak (samolot dla aeroklubów), Junak (samolot szkolny dla wojska), Zuch (wersja Junaka dla aeroklubów). Powstają tu także prototypowe samoloty dla wojska – obserwacyjny Żuraw i dyspozycyjny Miś. Po likwidacji LWD Sołtyk przenosi się do Warszawy. Początkowo pracuje w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego, potem w Instytucie Lotnictwa. Tu powstają jego kolejne samoloty. TS 8 Bies (1955) bije w latach 56-57 cztery rekordy świata; potem znakomity szkolny samolot odrzutowy TS 11 Iskra (1960). Na początku lat 60. powstaje projekt naddźwiękowego (1,25 macha) samolotu Grot. Istniała już nawet jego makieta w skali 1:1. Jednak krótkowzroczność ówczesnego dyrektora Instytutu Lotnictwa i w efekcie brak zgody Związku Radzieckiego przesądza o losie samolotu – w 1965 przerwano prace nad Grotem.

W latach 1947-1969 powstają także jednostki pływające: kajak (1947), jachty Delta (1955), KUMKA V (1956), KUMKA VI (1965) oraz kanadyjka KUMKA VII

MAZURKA

MAZURKA

W latach 1967-1992 Tadeusz Sołtyk pracuje w Przemysłowym Instytucie Automatyki i Pomiarów. Po jego kierunkiem powstają m.in. układy zdalnego sterowania silnikami okrętowymi. Projektuje także automatykę do jachtu MAZURKA (jednostka zbudowana dla małżonka Barbary Johnson-Piaseckiej na bazie kadłuba z serii “ptaków”, podobnie jak ZAWISZA CZARNY). W roku 1969 szkicuje jacht S 69, który jest rozwinięciem jachtu Kumka IV. Na początku lat 70. powstaje studium teoretyczne jachtu do regat samotników przez Atlantyk, potem jacht TS 73. Tadeusz Sołtyk wykłada na Politechnice Łódzkiej (lata 46-50), Gdańskiej (48-50) i Warszawskiej (51-52). W roku 1955 uzyskuje stopień docenta, a 20 lat później profesora nadzwyczajnego. W roku 1992 profesor Sołtyk przechodzi na emeryturę.

 

 

 

 

fot. arch. Tadeusza Sołtyka

Tags: LWD, PZL, TS, Tadeusz Sołtyk, kumka

Category: Spis treści, Mesa

Komentarze (0)

Trackback URL | Comments RSS Feed

Brak komentarzy.

Zostaw komentarz

WP Like Button Plugin by Free WordPress Templates