projektowanie symultaniczne

| 17/11/2002 | 0 Komentarzy

Autor: Stefan Ekner

W roku 1972 na stracie regat OSTAR pojawił się jacht wzbudzający wiele kontrowersji – trzymasztowy szkuner VENDREDI 13. Zaprojektowany przez Dicka Cartera kolos mierzył 39,4 m długości i 10,65 szerokości; kadłub miał 31,75 tony wyporności, na masztach o wysokości 22,90 m stawiano żagle o powierzchni 259,5 m2. Kadłub o konstrukcji przekładkowej usztywniał system wysokich wzdłużników. Sponsorem całego przedsięwzięcia (ponoć cena jachtu sięgała 800 tysięcy dolarów) był znany reżyser, Claud Leluch. Za sterem jachtu stanął Jean-Yves Terlain – przypłynął drugi. 16 godzin wcześniej linię mety minął Alain Colas na 21,3-metrowym trimaranie PEN DUICK IV.

Tymczasem w Polsce w roku 1971 rodzi się koncepcja równie niezwykłego jachtu. Ta sama idea, która zaowocowała później projektem Dicka Cartera, przyświecała znanemu polskiemu konstruktorowi samolotów i jachtów, Tadeuszowi Sołtykowi. Założenia były dość śmiałe. Tadeusz Sołtyk uznał, że aby wygrać regaty samotników przez Atlantyk, trzeba zbudować specjalną maszynę regatową. Jednostka taka z góry jest skazana na krótki żywot – konkretna trasa, w tym, a nie w innym terminie. Kolejna edycja regat to jeszcze nowocześniejsze konstrukcje. Jachty z lamusa nie będą miały żadnych szans. Zbudowanie tak dużego jachtu jednokadłubowego nie było może wyczynem, problemy nastręczało natomiast przystosowanie jednostki do jednoosobowej żeglugi. Pamiętajmy, że jest to początek lat 70.

Próba rekonstrukcji linii teoretycznych kadłuba - na podstawie szkiców Tadeusza Sołtyka.

Próba rekonstrukcji linii teoretycznych kadłuba - na podstawie szkiców Tadeusza Sołtyka.

Odrzucając wszelkie stereotypy, Sołtyk naszkicował jednostkę o długości 24 m i szerokości 3 m. Maszty miałyby być zrobienie z duralu (przekrój 90×84, masa bez okuć – 27 kg), z drewna (105×65, 37 kg) lub ze stali (90×87, 37 kg). Każdy z trzech jednakowej wysokości masztów niósłby żagiel przymasztowy o powierzchni 25 m2 i 35-metrowy żagiel przedni. Długi, lekki kadłub to prędkość; to także, przy takim typie osprzętu, tak rozsunięte maszty, że poszczególne żagle w minimalnym stopniu niekorzystnie na siebie wpływają. Im silniejszy wiatr, tym mniej żagli i tym większa sprawność aerodynamiczna całego układu. Konstruktor szacował, że jacht będzie osiągał prędkości rzędu 15 węzłów. Kliprowy dziób z niewielkim nawisem (dążenie do jak najdłuższej wodnicy) i wynikające stąd kielichowe rozchylenie burt na zewnątrz w sekcji dziobowej miało zapewnić korzystne zachowanie na fali. Skupienie mas wokół środka ciężkości, który przesunięty jest w kierunku rufy, to kolejny zabieg mający na celu poprawienie dzielności (stosunkowo mały moment bezwładności jachtu). Głęboka płetwa kilowa (blacha grubości 25 mm) sięgała 3,5 m poniżej KLW. Konstruktor uważał, że zanurzenie powinno wynosić 5 metrów. To jednak w znacznym stopniu ograniczało liczbę portów, do których jacht mógłby zawinąć. 2-tonowa płetwa i ważący 700 kg ster (razem ze skegiem) zapewniałyby zadawalającą stateczność. Duża odległość płetwy od środka ciężkości znakomicie wpływa na skuteczność steru. Ponadto przesunięcie środka hydrodynamicznego daleko za środek ciężkości ma zbawienny wpływ na stateczność kierunkową (podobnie działa stosina w strzale). Mocowanie ciężkiej płetwy kilowej do stosunkowo delikatnej struktury kadłuba wymagałoby stworzenia specjalnej metalowej “klatki”, przez którą naprężenia przenoszone byłyby na skorupę kadłuba. Poszycie o grubości 15 mm miałoby być klejone z obłogów. Patrząc z perspektywy 30 lat, nie dziwi, że projekt pozostał w fazie rozważań, wstępnych obliczeń i szkiców. W czasach, gdy należało uważać, by nie wypowiadać swych myśli zbyt śmiało, tego typu konstrukcja – niestety – z góry skazana była na “szufladę”. Powstanie jachtu VENDREDI 13 potwierdziło słuszność założeń Tadeusza Sołtyka.

OSTAR 1976. Alain Colas zasiada za sterem jachtu CLUB MEDITERRANEE – czteromasztowego szkunera od długości 72 metrów. Na mecie jest jednak “dopiero” drugi (w klasie Pen Duick zajmuje 3 lokatę). Kuba Jaworski na SPANIELU przychodzi jako czwarty (2 miejsce w klasie Jester).

CLUB MEDITERRANEE – czteromasztowy szkuner od długości 72 metrów

CLUB MEDITERRANEE – czteromasztowy szkuner od długości 72 metrów

 

 

 

 

 

 

Trzymasztowy szkuner VENDREDI 13

Trzymasztowy szkuner VENDREDI 13

 

 

 

 

 

 

Sylwetki jachtów uczestniczących w OSTAR i projekt Tadeusza Sołtyka (w tej samej skali)

Sylwetki jachtów uczestniczących w OSTAR i projekt Tadeusza Sołtyka (w tej samej skali)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dane techniczne jachtu projektowanego przez Sołtyka:

długość 24 m
szerokość 3 m
zanurzenie 3,5 m
wyporność 7 ton
pow. żagli 180 m2

 

 

fot. arch. Richard Konkolski

rys. Stefan Ekner

Tags: Alain Colas, Club Mediterranee, Kuba Jaworski, OSTAR, Pen Duick, Richard Konkolski, Tadeusz Sołtyk, Vendredi 13, jacht

Category: Spis treści, Na wiatr, Technika

Komentarze (0)

Trackback URL | Comments RSS Feed

Brak komentarzy.

Zostaw komentarz

WP Like Button Plugin by Free WordPress Templates